Δευτέρα 29 Ιουλίου 2013
Σάββατο 27 Ιουλίου 2013
Τετάρτη 24 Ιουλίου 2013
Τετάρτη 17 Ιουλίου 2013
Ξεχάστε με στη θάλασσα...
δεν μπορώ να κάνω
το ταξίδι σας
Είμαι επισκέπτης
Το κάθε τι που
αγγίζω με πονάει πραγματικά
κι έπειτα δεν μου
ανήκει
Όλο και κάποιος
βρίσκεται να πει "δικό μου είναι"
Εγώ δεν έχω
τίποτε δικό μου είχα πει κάποτε με υπεροψία
Τώρα καταλαβαίνω
πως το τίποτε είναι τίποτε
Ότι δεν έχω καν
όνομα
Και πρέπει να
γυρεύω ένα κάθε τόσο
Δώστε μου ένα
μέρος να κοιτάω
Ξεχάστε με στη
θάλασσα
...........................
Θ. Αγγελόπουλος
Κυριακή 14 Ιουλίου 2013
διαβάζοντας επιζητάς την... υπονόμευση...
…μη διαβάζοντας, ευνοείς την αυτό-υπονόμευση…
Τρομακτικό το δίλημμα: Κατεβάζοντας βιβλιοθήκες, γίνεσαι ξενιστής επικίνδυνων ανατροπέων και επαναστατών, σαμποτέρ της ισορροπίας σου και χωματερή με αναερόβιες διαδικασίες χώνευσης των ρυπαρών ιδεών. Με δυο λόγια, ένα σάρκινο μίξερ εκατομμυρίων ωφελίμων και βλαβερών ουσιών.
Μη διαβάζοντας, μένεις, απλά ένας μπούφος.
Τι μπορείς να κάμνεις το λοιπόν;
Διαβάζουμε για να μην είμαστε μόνοι και γράφουμε επειδή είμαστε τόσο τραγικά μόνοι, είχε πει ο μέγιστος Philip Dick. Ψέματα… διαβάζουμε γιατί λατρεύουμε την υπονόμευση, την καταδολίευση όλου του περιεχομένου της συνείδησης και δίνουμε και τη ψυχή μας για να παραπλανηθούμε… οι εκδότες, η πιο επικίνδυνη φάρα και η πιο καλά οργανωμένη συντεχνία του κόσμου, από την εποχή του μπαρμπα-Γουτεμβέργη και μετά, προσπαθούν να μας πείσουν ότι ‘το βιβλίο είναι ένα ταξίδεμα’, ‘διάβασε για να ανακαλύψεις νέους κόσμους’ και τα συναφή γλυκανάλατα των Χριστουγέννων. Μπορεί, εν μέρει να συμβαίνουν όλα αυτά, στην ουσία όμως κανείς δεν δίνει δεκάρα για την ‘αναβάθμιση’ του πνευματικού επιπέδου κανενός. Και ας αφήσω τους εκδότες παρά κει. Εμείς γιατί διαβάζουμε τόσο πολύ;
Η απάντηση δεν είναι απλή. Και δεν με απασχολεί τι γνώμη έχουν ψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι και λοιποί. Με ενδιαφέρει πάντα το δικό μου φίλτρο, τι κατεβάζει η γκλάβα μου, για να το πω λαϊκά. Διότι αν περιμένεις μια ζωή να ετεροκαθορίζεσαι και μετά να ψάχνεις για εσωτερικές θεμελιώσεις, χάθηκες αδελφέ μου… χάθηκες στην αγορά του πρόστυχου δι-ιστορικού σεξ στην πνευματική σου σάρκα… και όχι μόνον… έχεις καλοπληρώσει τον νταβατζή σου τον οποίο και θεωρείς μέγα αναμορφωτή και εξαιρετικό ‘στοχαστή’ που σε συγκλόνισε… και ακόμη χειρότερα… διαπιστώνεις ότι τελικά, εκδίδεσαι κι εσύ ο ίδιος… αλλά πάμε παρακάτω…
Ο πνευματικός μαζοχισμός δεν είναι τωρινό φαινόμενο και δεν θα διεκδικήσω τα ένσημα του Κολόμβου. Υπάρχει μαζί με τον μαζοχισμό –δηλαδή, σερβίρετέ μου ό,τι χειρότερο έχετε και μάλιστα σε σκανδαλώδεις δόσεις γιατί όλα τα χωνεύω και όλα τα αφοδεύω- και μια ευγενής επιδίωξη στην υπερ-κατανάλωση βιβλίων. Η επιδίωξη της οριστικής εσωτερικής υπονόμευσης. Δεν γίνεται συνειδητά, δεν το βγάζει κανείς στα δελτία ειδήσεων, δεν το προπαγανδίζει. Διότι το να διαβάζεις είναι καλό και όλοι το επικροτούν. Αντίθετα, όταν δεν διαβάζεις τίποτα, θεωρείσαι υλικό ξυλόσομπας, άντε με το ζόρι έξω δεξιά σε περιφερειακή ομαδούλα της σειράς.
Πως θα σε λεν διανοούμενο αν δεν έχεις εκατοντάδες τίτλους, χιλιάδες σελίδες πτήσης, αναρίθμητες παραπομπές σε κείνον και τον άλλο και τον δείνα; Μερικά είναι τόσο αυτονόητα σ’αυτή τη ζωή που περιττεύουν και οι αναρτήσεις.
Οφείλεις να αδιαφορήσεις γι’αυτήν την αναχρονιστική συμβουλή – επιβολή του δημοδιδασκάλου μέσα σου.
Οφείλεις να αντισταθείς στην θεωρία της πνευματικής χαβούζας.
Οφείλεις να ορθώσεις ανάστημα στη ροπή σου να μασάς σελίδες σαν την κατσίκα, καθώς θα έλεγε και Νίκος Καζαντζάκης.
Οφείλεις να προσέχεις τι εισέρχεται και να μην βαφτίζεις το είναι σου ‘δεξαμενή χώνευσης λυμάτων’ επειδή το τελικό προϊόν είναι λαμπίκος και πίνεται.
Οφείλεις να μην αυτοδηλητηριάζεσαι καταναλώνοντας οτιδήποτε υποτίθεται πως είναι επωφελές δια το πνεύμα ενώ είναι απλά η νεύρωση του κάθε ενός που εκσπερματώνει στο κεφάλι σου.
Όμως,
για να μην καταλήξεις ένας μπούφος και μισός, υπάρχει η χρυσή μέση λύση.
Να διαβάζεις, αν το θες τόσο πολύ.
Αλλα να μην το μελετάς.
Ο έχων την εμπειρία γνωρίζει… μπορείς να διαβάζεις με τις κεραίες σηκωμένες, με την εγρήγορση στο φουλ, με τις πόρτες της συνείδησης κλειστές.
Κι όταν συναντιέσαι με κάτι αληθινά αξιόλογο –και το ξέρεις αυτό, σου μιλάει όλο σου το είναι γι’αυτό, έχεις ήδη μουδιάσει δέκα φορές και το ρίγος δεν λέει ψέματα- τότε επιτρέπεις στον εαυτό σου να αφεθεί… να χαλαρώσει… άρατε τας πύλας και… επιτρέπεις την μεταμορφωτική ιεροπραξία να σε ‘αλλοιώσει’…
Μην νομίζεις ότι είναι δύσκολο να διακρίνεις το καλό από το κακό… το αληθινά αξιόλογο από το trash… τον αδάμαντα από τις πετρούλες του περίπτερου… κι αν δεν είναι πολύ εύκολο, αξίζει ο κόπος… αλλιώς, κινδυνεύεις να φτάσεις σε μια ηλικία που θα αναζητάς μάντρα να ξεφορτώσεις τα μπάζα που σε έχουν πνίξει και το μόνο που θα συναντάς είναι μια ακόμα ‘καλή έκδοση’, ένα ακόμα ‘αξιόλογο βιβλίο του σπουδαίου συγγραφέα’ και… η εξάρτηση θα μιλήσει πάλι για σένα…
εσύ δεν θα έχεις πια φωνή...
εσύ θα είσαι ένας σελιδοκαταναλωτής... και πολύ σου πέφτει...
Κυριακή 7 Ιουλίου 2013
Ορθώσου για να δεις...
Οι αποδείξεις της θλιβερότερης παρακμής δεν μπορεί παρά να είναι οι σαφείς ενδείξεις μιας επερχόμενης ακμής.
Η υπομονή που έχει εξαντληθεί απαιτεί το κρίσιμο ποσοστό ενέργειας για να γίνει επιμονή ξανά και ανάταση.
Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια διαφυγής. Ούτε ακροποταμιές και σπήλαια καταφυγής. Υπάρχει πλέον μονάχα η επόμενη μάχη που πρέπει να κερδηθεί. Κι αυτό αποτελεί τη δέσμευση του Ανθρώπου στον άνθρωπο.
Ορθώσου για να δεις.
Σταμάτα πλέον μονάχα να κοιτάζεις.
Το χαμόγελο που έχει σβήσει δεν έχει πεθάνει. Περιμένει απλώς το χρονισμό του για να ξανανθίσει στα πρόσωπα.
Και στα πρόσωπα αισθάνεσαι την παρακμή. Στα πρόσωπα αισθάνεσαι και την αληθινή ομορφιά.
Παραμόρφωσε όσο θέλεις το σώμα. Αν το πρόσωπο παραμένει ακέραιο, αστιγμάτιστο, καθαρό, δεν έχει κριθεί ακόμη τίποτα.
Μόλις παραμορφωθεί το πρόσωπο, δεν υπάρχει ανάγκη να ερευνήσεις το σώμα. Κι εκεί είναι που δύει ο μεγάλος ίσκιος και ανατέλλει ο ήλιος… στο πρόσωπο…
Κι αυτό είναι η παρακαταθήκη του Ανθρώπου.
Ορθώσου για να δεις
Σταμάτα πλέον μονάχα να κοιτάζεις!
Lily by tnfoto
Τετάρτη 3 Ιουλίου 2013
Σάββατο 29 Ιουνίου 2013
Παλαιστής
Ο παλαιστής όρθιος.
Ο Σίσυφος όρθιος.
Βλέπω στο βράχο που ανασαίνει μπροστά μου
είδωλα και εικόνες
όλη την ανθρωπότητα αγγίζω
στο βρώμικο αυτό ανάγλυφο
και το βάρος ελαφραίνει
κάθε φορά
που μπορώ να κοιτάξω
έναν μονάχα
χωρίς ντροπή
το κοινό καθιστό
με κομμένη την ανάσα
όσο ο ήρωας απαγγέλλει
βλέπω στον βράχο τις θάλασσες
τα πρωτοβρόχια
και τις ήρεμες Κυριακές της άνοιξης
κάποια απογεύματα
ευλογημένης ανίας
και κάποιες νύχτες που ο φόνος
έκανε τα δάχτυλά μου
να μυρμηγκιάζουν
και ήθελα τον πρώτο άνθρωπο που θα συναντούσα
να τον αφανίσω
και ύστερα χώνευα το θυμό μου
μαζί με το φριχτό μαρτύριο της ήττας
και σε όλα τούτα που βλέπω μπροστά μου
δεν ανήκω
λέω με έπαρση
και σε όλα αυτά που δεν βλέπω
ξέρω πως ανήκω
ο παλαιστής όρθιος
ο Σίσυφος όρθιος
οι θεατές καθιστοί
και η ανάσα ακόμα ηχεί παράταιρη
βλέπω στο βάθος του ορίζοντα
ένα κορίτσι
δεν έρχεται για μένα
θα με προσπεράσει
έχει αλλάξει τόσο η μορφή μου
που δεν με αναγνωρίζει
ούτε η βροχή
ούτε ο ήλιος
κι εγώ με βία καταφέρνω
να ψελλίσω δυο λόγια συμπόνιας
κι εγώ αρνούμαι άλλο να μιλήσω
με λόγια συμπόνιας
και ο παλαιστής αφήνει το βράχο
και ο Σίσυφος αφήνεται στο βράχο
και ο βράχος συνθλίβει τον
παλαιστή
και ο βράχος αθανατίζει τον
Σίσυφο
όρθιο το κοινό χειροκροτεί
και αλαλάζει...
Πέμπτη 27 Ιουνίου 2013
Δευτέρα 24 Ιουνίου 2013
Μια μέρα ήμουνα νέος κι έφυγα μονάχος
στην τύχη περπατώντας έχασα το δρόμο μου
πλούσιος ένιωσα καθώς αντάμωσα ένα φίλο
γιατί ο άνθρωπος παρηγοριά στον άνθρωπο είναι.
Μια μέρα έτσι γι’αστείο, στα χωράφια απίθωσα
τα ρούχα μου σ’ένα κουρελιασμένο σκιάχτρο
ντυμένο, λες δούκας ήταν αληθινός
ενώ ο γυμνός άνθρωπος είν’ένα τίποτα.
Το φλούδι και το ξύλο του για τίποτα δεν κάνουν
δίχως αγάπη ο άνθρωπος σαν τούτο το δέντρο είναι.
Γιατί τάχα να φυτοζωεί ακόμη;
Δαδί από το δαδί ανάβει και φλογίζει
Φωτιά από τη φωτιά γεννιέται
Ο άνθρωπος ζεσταίνεται από τον άνθρωπο
με λόγο από το στόμα του.
Τον άλαλο κανείς δεν τον σιμώνει
(Ισλανδικό ποίημα
Στροφές από τον Όντιν
Τρίτη 18 Ιουνίου 2013
Parsifal...
καταπληκτική δουλειά... απόλαυση μουσική και οπτική...
Ετικέτες
Καταρριχήσεις,
Περιστύλιο
Πέμπτη 13 Ιουνίου 2013
Παρασκευή 7 Ιουνίου 2013
Κυριακή 26 Μαΐου 2013
Ο Χριστιανισμός στην εποχή μας. Έχει ακόμη νόημα και λόγο υπάρξεως;
Κώστας Ανδρουλιδάκης
Οι παλιές
λατρείες δεν έσβησαν ακόμη ολότελα στην Ελλάδα. Αναχρονισμός; Προτιμώ τον
αναχρονισμό από το στέγνωμα της ψυχής. Τον προτιμώ ώσπου να βρει ο εκσυγχρονισμένος
άνθρωπος έγκυρο κάτι που θα τον αντικαταστήσει.
Γ. Σεφέρης
Η
|
νηφάλια
αλλά καίρια σκέψη του Γιώργου Σεφέρη μπορεί να μας καθοδηγήσει ώστε να
προσεγγίσομε το ομολογουμένως τρομερό τούτο ερώτημα. Αλλά πρωτύτερα θα
χρειαστεί να το εξειδικεύσομε σε ορισμένα μερικότερα: Ποια είναι η κατάσταση
του Χριστιανισμού στην σημερινή Ευρώπη; Ποια τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα;
Ποια είναι τα ιστορικά αίτια της κατάστασης αυτής; Ποια θα μπορούσε και ποια θα
άξιζε να είναι η προοπτική ή η κατεύθυνση του Χριστιανισμού στο μέλλον; Οφείλω
να διευκρινίσω εξ αρχής πως επιχειρώ να προσεγγίσω το θέμα μας με αληθινό σέβας
για την χριστιανική θρησκεία, συγχρόνως όμως και με την απαιτούμενη
φιλαλήθεια, από άποψη φιλοσοφική και μάλιστα ορθολογική.
Ποια είναι τα γνωρίσματα που
χαρακτηρίζουν την κατάσταση και την θέση του Χριστιανισμού στην εποχή μας; Η
υποχώρηση, η συρρίκνωση (μέχρι του σημείου της εξαφάνισης) της θρησκευτικής
πίστης και συνείδησης από ολοένα και ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού. Η πιο
φανερή πλευρά του φαινομένου αυτού της απουσίας ή της απίσχνανσης της πίστης
συνίσταται βέβαια στον περιορισμό της συμμετοχής των ανθρώπων στις
εκδηλώσεις της λατρείας και του εκκλησιαστικού βίου εν γένει (μολονότι
ασφαλώς η μη ενεργός τούτη συμμετοχή δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία της
πίστης). Αλλά και όπου και όποτε υπάρχει θρησκευτικός και εκκλησιαστικός
βίος, τι εκφράζει, σε τι αντιστοιχεί; Δηλώνει μήπως γνήσια ευσέβεια και ορθή
κατανόηση (έστω και στοιχειωδώς) του αληθινού νοήματος της θρησκείας και του
Χριστιανισμού; Ή μήπως, αντιθέτως, είναι επακόλουθο πληθώρας παρανοήσεων καθώς
και ανθρωπολογικής αλλά και κοινωνικής παθολογίας;
Ποια είναι η εικόνα της Εκκλησίας
και των Εκκλησιών σήμερα; Με όλες τις αναγκαίες διακρίσεις και παρ’ όλη την
αναγνώριση των θετικών στοιχείων του εκκλησιαστικού βίου, δεν μπορεί κανείς να
μην επισημάνει ορισμένα κυρίαρχα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που αμαυρώνουν την
αληθινή αποστολή της Εκκλησίας: τον φορμαλισμό ή την τυπολατρία και την
εξάντληση του εκκλησιαστικού βίου στην τέλεση της λατρείας, χωρίς πραγματική
κατανόηση και άρα μέθεξη των πιστών* τον κομφορμισμό των Εκκλησιών και την
ταύτισή τους με τις κατεστημένες εξουσίες με αποτέλεσμα τον ψυχικό χωρισμό τους
από τους απλούς πιστούς. Ειδικότερα, στην Ελλάδα επιτείνονται τα αρνητικά τούτα
φαινόμενα, πέραν των γνωστών ιστορικών αιτίων, τόσο λόγω του χαμηλού μορφωτικού
επιπέδου ικανού μέρους του κλήρου όσο και λόγω της ελλιπούς αναπτύξεως της
Θεολογίας. (Οφείλω όμως να επισημάνω την εξαίρετη προσφορά συγχρόνων ορθοδόξων
θεολόγων, όπως αποτυπώνεται, λ.χ., στο λαμπρό έργο που επιτελεί η Ακαδημία
Θεολογικών Σπουδών Βόλου).
Η κατάσταση τούτη οφείλεται βέβαια
σε αίτια ιστορικά (με την ευρύτερη έννοια συμπεριλαμβανομένης της ιστορίας του
πολιτισμού και της φιλοσοφίας). Ο κλονισμός των θρησκευτικών παραδόσεων και
πεποιθήσεων συμβαδίζει – από τις πρώτες δεκαετίες του ΙΘ΄ αιώνα - με τον
κλονισμό ή την κατάρρευση της κλασικής δυτικής (ευρωπαϊκής) Μεταφυσικής και του
απόλυτου Ιδεαλισμού (απόγειο του οποίου αναγνωρίζεται καθολικά το έργο του
Εγέλου), με την άνοδο και την σταδιακή επικράτηση του επιστημονικού θετικισμού
και των ποικιλώνυμων υλισμών. Το απώτερο υπόβαθρο των εξελίξεων αυτών αποτελεί
εν τέλει ο Διαφωτισμός με την πίστη του στον ορθό Λόγο και τον αγώνα του
εναντίον των προκαταλήψεων, της δεισιδαιμονίας και των διαφόρων αυθεντιών. Αλλά
το σπουδαιότατο τούτο κίνημα-σταθμός στην ιστορία του ανθρώπινου πνεύματος,
εκτός από τις αναμφισβήτητα θετικές συμβολές του, χαρακτηρίζεται και από
ορισμένα στοιχεία και πτυχές που επρόκειτο να έχουν ολέθριες επιπτώσεις όχι
μόνο για την Μεταφυσική και την θρησκεία, αλλά και εν τέλει για μια ζωή με
νόημα βαθύτερο από την ικανοποίηση απλώς και μόνο υλικών αναγκών (όπως
ανέπτυξαν ρηξικέλευθα στην Διαλεκτική του Διαφωτισμού οι Μ.
Χορκχάϊμερ και Τ. Αντόρνο). Ο Ορθολογισμός μεταλλάχθηκε στην κυριαρχία της
υπολογιστικής και εργαλειακής λογικής, στην νοησιαρχία, στην χρησιμοθηρία.
εκμηδενίστηκε η αίσθηση για τα μυστηριακά στοιχεία της ζωής, για το υπερφυσικό,
για το λυρικό και ποιητικό στοιχείο τα οποία είναι βαθύτατα συγγενή με το
θρησκευτικό βίωμα. Οι συνεχείς διαμάχες των μεταφυσικών συστημάτων επέφεραν τον
σχετικισμό, τον σκεπτικισμό, έπειτα τον κόρο και την μεταφυσική ακηδία -
που «αποτελούν τη μητέρα του χάους και της νύχτας στις επιστήμες αλλά συνάμα και
την πηγή, τουλάχιστον το προανάκρουσμα του ξαναγεννημού των» (Καντ) – και τέλος
«τον Μηδενισμό, την φριχτή εκείνη έννοια μέσα στην οποία ζούμε όλοι
μας, από την οποία πίνομε όλοι μέχρι την πίκρα και μέχρι το κατακάθι»
(Γκόττφρηντ Μπένν).
Ποιο είναι το νόημα της θρησκείας
σήμερα; (Είναι προφανές πως, όταν συζητούμε για την θρησκεία στο πλαίσιο ενός
πολιτισμού, αναφερόμαστε στην ιστορικά κυρίαρχη, σημαίνουσα και δεσπόζουσα
θρησκεία του - στην Ευρώπη, για τον Χριστιανισμό). Σε έναν κόσμο που
χαρακτηρίζεται: από τον Θετικισμό, τον περιορισμό της γνώσης και της
ανθρώπινης εμπειρίας σε μόνα τα πορίσματα των επιστημών. τον πρακτικό και πολιτισμικό Υλισμό και
ευδαιμονισμό, την αναγνώριση των υλικών αγαθών (του πλούτου, της
εξουσίας, της ευμάρειας και της ευζωίας) ως των μόνων ή πάντως των κυρίαρχων
αξιών και σκοπών του ανθρώπου. από τον πνευματικό και ηθικό Μηδενισμό,
την αμφισβήτηση ή και απάρνηση των πνευματικών και ηθικών αξιών (το φαινόμενο
εκείνο που με εκπληκτική ευστοχία απεκάλεσε ο Έγελος «αθεϊσμό του ηθικού
κόσμου»), αλλά και από τον μεταφυσικό ή έσχατο ή απόλυτο
Μηδενισμό, την απόρριψη του οντολογικού Λόγου του Κόσμου (του
λόγου υπάρξεως, του σκοπού και του νοήματός του) ή τον περιορισμό του σκοπού
αυτού στις προσπάθειες του ανθρώπου για την βελτίωση των όρων του βίου του (στα
περιβόητα «προγράμματα γενικής ευτυχίας»). αντί της διαδόσεως του
καλώς εννοούμενου Διαφωτισμού (που εξακολουθεί να παραμένει ένα ημιτελές
αλλά μεγαλόπνοο σχέδιο, στην υπηρεσία του οποίου αξίζει να συστρατευθεί κανείς,
για την κατίσχυση του ορθού Λόγου και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του
ανθρώπου), από την κυριαρχία της εργαλειακής διάνοιας ή λογικής που αποβλέπει
αποκλειστικά στην εγωιστική χρησιμοθηρία. αντί της κατά το δυνατόν
εντελέστερης αναπτύξεως του ανθρώπου, της καλλιέργειας όλων των πτυχών του και
της θεραπείας όλων των αναγκών του, από την ανάπτυξη μόνο ή κυρίως των
διανοητικών δυνάμεων (και μάλιστα με πρακτικό-χρησιμοθηρικό προσανατολισμό) και
την υστέρηση της καλλιέργειας του ευρύτερου ψυχικού κόσμου, με αποτέλεσμα την συρρίκνωση
και την ατροφία του συναισθήματος, του βιώματος, της φαντασίας, της διαίσθησης,
με λίγες λέξεις όλων εκείνων που απεχθάνονται και λοιδορούν πάντοτε το
περιβόητο πρακτικό πνεύμα, ο ρεαλισμός και η συμβατική αστική ζωή: της
ποιητικής νοημοσύνης ή αλλιώς της εσωτερικής-μυστικής ζωής.
Εν όψει της καταστάσεως αυτής
ακριβώς γεννάται το ερώτημά μας: Έχει ακόμη ο Χριστιανισμός στην εποχή μας
νόημα και λόγο υπάρξεως, και αν ναι ποιο; Το ερώτημα τούτο προϋποθέτει
στοιχειώδη συνεννόηση για το ζήτημα που προηγείται λογικά: Τι είναι η θρησκεία
και ποιο το νόημα και ο σκοπός της;
Από μιαν άποψη η θρησκεία δεν
διαφέρει από την Μεταφυσική. Επιζητεί απάντηση στα θεμελιώδη ερωτήματά της:
Ποιο είναι το νόημα του Σύμπαντος, ποια η θέση του ανθρώπου σ’ αυτό και ποια η
αποστολή του; Αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της ανθρώπινης
σκέψης ότι στα ερωτήματα τούτα υφίσταται, παρ’ όλες τις διαφορές τους,
αξιοσημείωτη σύγκλιση των πορισμάτων, κατά τα κύρια σημεία, της φιλοσοφικής
Μεταφυσικής (από τον Αριστοτέλη και τον Σπινόζα μέχρι τον Καντ, τον Έγελο, τον
Σλάιερμάχερ αλλά και τον Τολστόι) και του Χριστιανισμού: Θεμελιώδες για
τον άνθρωπο είναι η συνειδητοποίηση της θέσης του στο Σύμπαν, η κατανόηση της
αληθινής φύσης του ως ουσιωδώς ελλόγου, πνευματικού και ελεύθερου όντος καθώς
και ο αγώνας του να εκπληρώσει με όλες τις δυνάμεις του, με τις αρετές και τις
αδυναμίες του, με καιρό και με κόπο, τον τελικό του προορισμό - την εντελέχειά
του.
Αλλά το θεμέλιο και την ρίζα του
θρησκευτικού βιώματος συνιστά, πιστεύω, η συνείδηση της απόλυτης εξάρτησης του
ανθρώπου, η βαθύτατη ανάγκη του να έχει στήριγμα κατά τις στιγμές της
ευφροσύνης και της απόγνωσης, στις οριακές καταστάσεις (την ενοχή, τον πόνο,
την οδύνη, τον θάνατο), ώστε να είναι βάσιμη η θεμιτή ελπίδα του. Ορθά έχει
επισημανθεί ότι το αυθεντικότερο γνώρισμα της θρησκευτικότητας αποτελεί η
ανάγκη της προσευχής. Όπως το εκφράζει με θαυμαστή ακρίβεια ο Καντ:
«Σκεφθείτε έναν άνθρωπο κατά τις στιγμές που το πνεύμα του είναι διαθέσιμο για
ηθικά αισθήματα. Όταν, περιβαλλόμενος από μιαν ωραία φύση, βρίσκεται σε μια
γαλήνια, εύθυμη απόλαυση της ύπαρξής του, τότε αισθάνεται μέσα του την ανάγκη
να είναι σε κάποιον ευγνώμων γι’ αυτό. Ή, μιαν άλλη φορά, με την ίδια
πνευματική διάθεση, βρίσκεται υπό την πίεση καθηκόντων τα οποία μόνο με
εκούσιες θυσίες μπορεί και θέλει να εκπληρώσει. Με μια λέξη: χρειάζεται
μιαν ηθική νόηση, ώστε να έχει ένα ον που είναι σύμφωνα με τον σκοπό, για
τον οποίο υπάρχει, η αιτία του ανθρώπου και του κόσμου. Είναι μάταιο να
αναζητούμε με περίτεχνο τρόπο ελατήρια πίσω από τα αισθήματα τούτα.
διότι συναρτώνται άμεσα με το καθαρότερο ηθικό φρόνημα, επειδή η ευγνωμοσύνη, η υπακοή και
η ταπεινοφροσύνη είναι ιδιαίτερες πνευματικές προδιαθέσεις για
το καθήκον» (Κριτική της κριτικής δύναμης).
Προς τι, λοιπόν, ακόμη ο
Χριστιανισμός; Στο πρόσωπο του Ιησού εκφράζεται και υποτυπώνεται με απαράμιλλο
τρόπο ένα μοναδικό πρότυπο και υπόδειγμα ηθικής και πνευματικής τελειώσεως του
ανθρώπου. ενσαρκώνονται και συμβολίζονται οι κυριότερες ή ύψιστες
ηθικές Ιδέες και αξίες – η ελευθερία, η τελειότητα, η αγαθή προαίρεση, η
πραότητα, η δικαιοσύνη, η αγάπη – και υποδεικνύεται η βαθύτερη ανάγκη και
συνάμα η αληθινή αποστολή του ανθρώπου: η μετατροπή, με τις δικές του δυνάμεις,
του πεδίου της ύλης και της ανάγκης σε πεδίο της ελευθερίας, του πνεύματος και
του Λόγου – η έλευση της Βασιλείας του Θεού και επί της Γης.
πηγή: Aντίφωνο, περιοδικό
ΕΥΘΥΝΗ, Απρίλιος 2008
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)

















